PL EN
PAPERS
Archaeological Traces of Conflicts from the Late Palaeolithic Until the Bronze Age Before the Onset of the Lusatian Culture, in the Light of Finds from Selected Sites from the Polish Lands
 
More details
Hide details
1
Pracownia badań ratowniczych, Państwowe Muzeum Archeologiczne w Warszawie, Polska
 
2
Dyrekcja, Państwowe Muzeum Archeologiczne w Warszawie, Polska
 
These authors had equal contribution to this work
 
 
Submission date: 2024-06-24
 
 
Final revision date: 2024-08-12
 
 
Acceptance date: 2024-09-26
 
 
Online publication date: 2025-02-11
 
 
Corresponding author
Mariusz Kowalewski   

Pracownia badań ratowniczych, Państwowe Muzeum Archeologiczne w Warszawie, Długa 52, 00-241, Warszawa, Polska
 
 
 
KEYWORDS
TOPICS
ABSTRACT
An analysis of the archaeological sources from the Stone and Bronze Ages reveals a number of elements that provide evidence of the military resolution of conflicts. primary evidence for conflict is the presence of weapons. The second most evident indicator of conflict is the discovery of human remains bearing signs of violent impact using tools. Thirdly, there are remains of fortifications and other defensive structuresa number of locations and from a variety of periods of prehistory, showing the pursuit of strengthen the seat or an another separate area in order to ensure the effective protection of that area. Sometimes such features exhibit traces of destruction interpreted as the results of combat. This phenomenon serves to amplify their intrinsic significance. The fourth category of sources encompasses written records of conflicts and military operations that were conducted in the distant past.
FUNDING
Nie dotyczy
REFERENCES (196)
1.
Ahlström T., Larsson L. 2015: Der skalpierte Mann aus Grab 33 von Skateholm, [In:] H. Meller, M. Schefzik 2015, 105–106.
 
2.
Apel J. 2008: Knowledge, Know-how and Raw Material – The Production of Late Neolithic Flint Daggers in Scandinavia, “Journal of Archaeological Method and Theory” 15/1, 91–111.
 
3.
Ashkenazi H., Greenberg R. 2019: Shattered Maceheads at Early Bronze Age Tel Bet Yerah: Symbolic Power and Destruction, but Whose?, [In:] S. Hansen, R. Krause 2019, 85–92.
 
4.
Baczyńska B. 1994: Cmentarzysko kultury mierzanowickiej w Szarbi, woj. kieleckie. Studium obrządku pogrzebo­wego, Kraków [Secesja].
 
5.
Balcer B. 1983: Wytwórczość narzędzi krzemiennych w neolicie ziem Polski, Wrocław [Ossolineum].
 
6.
Bąbel J.T. 1981: Kult topora w neolicie ziem polskich, WA XLV/1 (1980), 3–44.
 
7.
Bąbel J.T. 2013: Cmentarzyska społeczności kultury mierzanowickiej na Wyżynie Sandomierskiej. Część 2. Źródła, Collectio Archaeologica Ressoviensis Tomus XXIV/2, Rzeszów [Mitel].
 
8.
Blajer W., Szpunar A. 1982: O możliwości wydzielania horyzontów skarbów brązowych na obszarze Polski, APolski XXVI/2 (1981), 295–320.
 
9.
Bobak D. et alii 2013: D. Bobak, S.K. Kozłowski, Th. Terberger, M. Połtowicz-Bobak, Wstępne sprawozdanie z badań archeologicznych na tarasie przed Jaskinią Maszycką w 2013 roku, “Prądnik. Prace i Materiały Muzeum im. Prof. Władysława Szafera” 23, 141–148.
 
10.
Borkowski W. 1984: Morfologia i technologia wykonania grocików sercowatych z przełomu neolitu i epoki brązu na Wyżynie małopolskiej – próba klasyfikacji, typescript, archive of the State Archaeological Museum in Warsaw.
 
11.
Borkowski W. 1987: Neolithic and Early Bronze Age heart-shaped Barrow-heads from the Little Poland Upland, [In:] J.K. Kozłowski, S.K. Kozłowski (eds.), New in Stone Age archaeology, Archaeologia Interregionalis [8], Warsza­wa-Kraków [Wyd. UW], 147–182.
 
12.
Borkowski W. 1995: Krzemionki mining complex. Deposit management system, Studia nad gospodarką surowcami krzemiennymi w pradziejach 2, Warszawa [PMA].
 
13.
Borkowski W., Kowalewski M. 2013: Groty strzał z obszaru Mazowsza i Podlasia w kontekście materiałów z epoki brązu, “Studia i Materiały do Badań nad Neolitem i Wcze­sną Epoką Brązu na Mazowszu i Podlasiu” III, 67–99.
 
14.
Borkowski W., Kowalewski M. 2021a: „Swój” czy „obcy”? Wy­brane konteksty grocików krzemiennych w zespołach grobowych, WA LXXII, 107–116.
 
15.
Borkowski W., Kowalewski M. 2021b: Late Neolithic and Early Bronze technological and typological elements in the production of flint projectil points in the Neman culture in the Polish Lowland area, “Światowit” 59 (2020), 111–120.
 
16.
Borkowski W., Migal W. 1996: Ze studiów nad użytkowaniem siekier czworościennych z krzemienia pasiastego, [In:] W. Brzeziński, W. Borkowski, W. Migal (eds.), Z badań nad wykorzystaniem krzemienia pasiastego, Studia nad gospodarką surowcami krzemiennymi w pradziejach 3, Warszawa [PMA], 141–166.
 
17.
Bravo B., Wipszycka E. 1988: Historia starożytnych Greków, tom 1: Do końca wojen perskich, Warszawa [PWN].
 
18.
Bronicki A., Kadrow S. 1998: Schyłkowoneolityczne topory ka­mienne z terenu województwa chełmskiego. Metrologia. Zagadnienie utylizacji egzemplarzy uszkodzonych i destruktów, APS III, 260–275.
 
19.
Budziszewski J. 2015: Lithic arrowheads from the Bruszczewo settlement, [In:] J. Czebreszuk et alii (eds.), Bruszczewo IV. Natural resources and economic activities of the Bronze Age People, Studien zur Archäologie in Ostmitteleuropa / Studia nad Pradziejami Europy Środkowej 14, Poznań-Bonn [Wyd. UAM / Dr. Rudolf Habelt], 243–248.
 
20.
Budziszewski J. 2018: Materiały krzemienne z cmentarzyska kurhanowego na stanowisku 6 w Guciowie, pow. zamojski, [In:] J. Górski, A. Tyniec 2018, 235–281.
 
21.
Budziszewski J., Włodarczak P. 2010: Kultura pucharów dzwo­nowatych na Wyżynie Małopolskiej, Kraków [IAE PAN].
 
22.
Bugajska K. 2014: Obrządek pogrzebowy łowców-zbieraczy epoki kamienia w południowej Skandynawii i na Niżu Środkowoeuropejskim, PArch. 62, 5–69.
 
23.
Buliński T., Kairski M. 2006: Sny, trofea, geny i zmarli. „Wojna” w społecznościach przedpaństwowych na przykładzie Amazonii – przegląd koncepcji antropologicznych, Poznań [Wyd. UAM].
 
24.
Chacon R. et alii 2020: R. Chacon, J. Ling, B. Hayden, Y. Chac­on, Understanding Bronze Age Scandinavian Rock Art: The Value of Interdisciplinary Approaches, “Adoranten” 2020, 74–95.
 
25.
Chochorowski J. 2005: Społeczności epoki brązu i wczesnej epoki żelaza, [In:] J. Śliwa (ed.) Wielka Historia Świata, tom 2: Stary i Nowy świat. Od „rewolucji” neolitycznej do podbojów Aleksandra Wielkiego, Kraków [Świat Książki], 377–499.
 
26.
von Clausewitz C. 1976: On War (edited and translated by M. Howard & P. Paret), Princeton (NJ) [Princeton University Press].
 
27.
Cyrek K. 1978: Nieznane zabytki z grobu w Janisławicach, woj. skierniewickie, i nowe obserwacje nad tym zespołem, WA XLIII/2, 210–226.
 
28.
Czebreszuk J. 2001: Schyłek neolitu i początki epoki brązu w strefie południowo‑zachodniobałtyckiej (III i początki II tys. przed Chr.). Alternatywny model kultury, Archaeologia Bimaris. Monografie 1, Poznań [Wyd. UAM].
 
29.
Czebreszuk J., Jaeger M. 2015: Stratigraphy of fortifications in the mineralised area of the site, [In:] J. Czebreszuk, J. Müller (eds.), Bruszczewo III. The settlement and fortification in the mineral zone of the site, Studien zur Archaologie in Ostmitteleuropa / Studia nad Pradziejami Europy Środkowej 13, Poznań-Bonn [Wyd. UAM / Dr. Rudolf Habelt], 31–42.
 
30.
Czebreszuk J., Kozłowska-Skoczka D. 2008: Sztylety krzemienne na Pomorzu Zachodnim, Szczecin [Muzeum Narodowe w Szczecinie / UAM / Poznańskie Towarzystwo Prehistoryczne].
 
31.
Czebreszuk J., Makarowicz P. 1995: Puchary dzwonowate. Zarys historii badań i współczesne kierunki refleksji, PArch. 43, 163–172.
 
32.
Domańska L. 1987: Wytwórczość krzemieniarska grupy łupawskiej kultury pucharów lejkowatych, Acta Universitatis Lodziensis. Folia Archaeologica 8, Łódź [Wyd. UŁ], 17–61.
 
33.
Domańska L. 2015: Przyczynek do badań nad krzemieniarstwem grupy łupawskiej KPL, “Folia Praehistorica Posnaniensia” XX, 111–126.
 
34.
Flohr S. et alii 2015: S. Flohr, U. Brinker, A. Schramm, U. Kier­­dorf, A. Staude, J. Piek, D. Jantzen, K. Hauenstein, J. Orschiedt, Flint arrowhead embedded in a human hum­erus from the Bronze Age site in the Tollense valley, Ger­many – A high-resolution micro-CT study to distinguish antemortem from perimortem projectile trauma to bone, “International Journal of Paleopathology” 9, 76–81.
 
35.
Gajewski L. 1953: Kultura czasz lejowatych między Wisłą a Bu­giem, Annales Universitatis Mariae Curie-Skłodowska. Sectio F, Nauki Filozoficzne i Humanistyczne IV/1 (1949), Lublin [UMCS], 1–194.
 
36.
Gancarski J. 2006: Trzcinica – Karpacka Troja, Krosno [Muzeum Podkarpackie w Krośnie].
 
37.
Gedl M. 1975: Kultura przedłużycka, Kraków [Ossolineum].
 
38.
Gedl M. 1985: Archeologia pierwotna i wczesnośredniowieczna. Część III. Epoka brązu i wczesna epoka żelaza w Europie, Kraków [Uniwersytet Jagielloński].
 
39.
Górski J., Tyniec A. 2018: Fenomen miejsca. Nekropolia kurhanowa z neolitu, epoki brązu i wczesnego średniowiecza w Guciowie, pow. zamojski, Biblioteka Muzeum Archeologicznego w Krakowie VI, Kraków [MAK].
 
40.
Gradziński M. et alii 2011: M. Gradziński, J. Partyka, K. Sob­czyk, P. Wojtal, Sesja terenowa C: Ojców (Muzeum.
 
41.
OPN) – Jaskinia Koziarnia – Łykawiec – Wąwóz Stradoliska – Stokowa Skała – Jaskinia Górna w Ogrojcu i Schronisko Boczne w Ogrojcu – Jaskinia Maszycka – Jaskinia Zamieszkała – Ojców. Punkt 7: Jaskinia Maszycka, [In:] M. Gardziński, J. Partyka, J. Urban (eds.), Materiały 45. Sympozjum Speleologicznego. Ojców, 20–23.10.2011 r., Kraków [Polskie Towarzystwo Przyrodników im. Kopernika], 35–36.
 
42.
Grimm O. 2020: (ed.) Raptor on the fist – falconry, its imagery and similar motifs throughout the millennia on a global scale, Advanced studies on the archaeology and history of hunting 2, Hamburg [Wachholtz].
 
43.
Grünberg J.M. 2000: Mesolithische Bestattungen in Europa, ein Beitrag zur vergleichenden Gräberkunde. Teil I – Auswertung, Internationale Archäologie 40, Rahden/Westf. [Marie Leidorf].
 
44.
Gurba J. 1960: Grób kultury czasz lejowatych ze Starej Wsi w pow. lubartowskim, PArch. XII (1959), 14–16.
 
45.
Gurina N.N. 1956: Н.Н. Гурина, Оленеостровский могиль­ник, MIA 47, Москва-Ленинград [Издательство Ака­­демии наук СССР].
 
46.
Haduch E., Szczepanek A., Włodarczak P. 2010: Porówna­nie cech obrządku pogrzebowego oraz mięśniowo-szkie­letowych (MSM) wyznaczników aktywności fizycznej. Przykłady pochówków późnoneolitycznych na Wyżynie Małopolskiej, [In:] S. Czopek, S. Kadrow (eds.), Mente et rutro. Studia archeologica Johanni Machnik viro doc­tissimo octogesimo vitae anno ab amicis, collegis et discipulis oblata, Rzeszów [Mitel], 203–216.
 
47.
Hansen S. 2015: Krieg in der Bronzezeit, [In:] H. Meller, M. Schefzik 2015, 105–106.
 
48.
Hansen S. 2019: Hillforts and Weaponry in the Early and Middle Bronze Age, [In:] S. Hansen, R. Krause 2019, 93–132.
 
49.
Hansen S., Krause R. 2019: (eds.) Materialisierung von Konflikten. Beiträge der Dritten Internationalen LOEWE-Konferenz vom 24. bis 27. September 2018 in Fulda / Materialisation of Conflicts. Proceedings of the Third International LOEWE Conference, 24–27 September 2018 in Fulda, Universitätsforschungen zur prähistorischen Archäologie 346, Bonn [Habelt].
 
50.
Horn C. 2019: Showmen and Fighters – Bronze Age Rock Art and Weaponry in Scandinavia, [In:] S. Hansen, R. Krause 2019, 45–65.
 
51.
Hyrchała A. 2015: Wojownik i księżniczka z Rogalina – Nowy rozdział w dziejach badań nad kulturą strzyżowską, [In:] A. Hyrchała, B. Bartecki (eds.), Wojownik i księżniczka. Archeologia – Medycyna sądowa – Sztuka, Hrubieszów [Muzeum im. ks. Stanisława Staszica w Hrubieszowie], 52–79.
 
52.
Hyrchała A., Koman W. 2017: Cmentarzysko szkieletowe kultury mierzanowickiej, [In:] A. Hyrchała (ed.), Wielokulturowe stanowisko 3 w Czerniczynie w świetle badań archeologicznych w latach 1981–1985, Hrubieszów [Muzeum im. ks. Stanisława Staszica w Hrubieszowie], 32–59.
 
53.
Indycka E. 2015: Topory kamienne i siekiera krzemienna z okolic Giecza (pow. średzki wielkopolski, woj. wielkopolskie) w kontekście osadnictwa neolitycznego, “Folia Praehistorica Posnaniensia” XX, 195–204.
 
54.
Jantzen D. et alii 2011: D. Jantzen, U. Brinker, J. Orschiedt, J. Heinemeier, J. Piek, K. Hauenstein, J. Krüger, G. Lidke, H. Lübke, R. Lampe, S. Lorenz, M. Schult, Th. Terberger, A Bronze Age battlefield? Weapons and trauma in the Tollense Valley, north-eastern Germany, “Antiquity” 85(328), 417 – 433.
 
55.
Jastrzębski S. 1983a: Uwagi o chronologii i periodyzacji kultu­ry Cucuteni-Trypole, APolski XXVIII/1, 99–136.
 
56.
Jastrzębski S. 1983b: Gródek, stan. 1C, gm. Hrubieszów, woj. zamojskie, Sprawozdania badań terenowych Katedry Archeologii UMCS i Archeologicznego Ośrodka Badawczo-Konserwatorskiego w Lublinie w 1983 roku, Lublin [UMCS], 9.
 
57.
Jastrzębski S. 1984: Gródek nad Bugiem, stan. 1C, gm. Hrubie­szów, woj. zamojskie, Sprawozdanie z badań terenowych Katedry Archeologii UMCS i Archeologicznego Ośrodka Badawczo-Konserwatorskiego w Lublinie w 1984 roku [UMCS], 7–8.
 
58.
Jastrzębski S. 1985: Gródek nad Bugiem, stan. 1C, gm. Hrubie­szów, woj. zamojskie, Sprawozdanie z badań terenowych Katedry Archeologii UMCS i Archeologicznego Ośrodka Badawczo-Konserwatorskiego w Lublinie w 1985 roku, Lublin [UMCS], 4–8.
 
59.
Jarosz P. 2016: Kultura ceramiki sznurowej na Wyżynie Lubelskiej i terenach przyległych, [In:] P. Jarosz, J. Libera, P. Włodarczak (eds.), Schyłek neolitu na Wyżynie Lubelskiej, Kraków [IAE PAN], 509–536.
 
60.
Jażdżewski K. 1936: Kultura pucharów lejkowatych w Polsce zachodniej i środkowej, Bibljoteka Prehistoryczna 2, Poznań [Polskie Towarzystwo Prehistoryczne].
 
61.
Jeremicz J. 2006: Znaleziska broni ze stanowisk wodnych z epoki brązu i wczesnej epoki żelaza z terenu Polski, Lublin, typescript of the MA thesis in the Institute of Archaeology, UMCS.
 
62.
Jeremicz J. 2007: Symboliczny aspekt uwarunkowania depozytów uzbrojenia brązowego ze środowisk wodnych, APS IX, 213–230.
 
63.
Kabaciński J. 2016: Wytwórczość krzemieniarska w Szczepidle, gm. Krzymów, woj. wielkopolskie, [In:] P. Makarowicz (ed.), Szczepidło. Osada metalurgów kultury mogiłowej nad Wartą, Archaeologia Bimaris. Monografie 9, Poznań [IA UAM], 451–469.
 
64.
Kaczanowska M. 1980: Uwagi o surowcach, technice i typolo­gii przemysłu krzemiennego kultury bodrogkereszturskiej i grupy Lažňany, AAC XX, 19–56.
 
65.
Kaczanowska M. 1985: Rohstoffe, Technik und Typologie der Neolithischen Feuersteinindustrien im Nordteil des Flussgebietes der Mitteldonau, Warszawa [PWN].
 
66.
Kadrow S. 1995: Gospodarka i społeczeństwo (wczesny okres epoki brązu w Małopolsce), Kraków [IAE PAN].
 
67.
Kadrow S. 2001: U progu nowej epoki. Gospodarka i społeczeństwo wczesnego okresu epoki brązu w Europie Środkowej, Kraków [IAE PAN].
 
68.
Kadrow S., Górski J. 2003: Diachronic micro-regional Studies of Settlement on the Loess Uplands of south-eastern Poland in the Bronze Age, [In:] H. Thrane (ed.), Diachronic Settlement Studies in the Metal Ages. Report on the ESF workshop at Moesgård, Denmark 14–18 October 2000, Jutland Archaeological Society Publications 45, Høj­bjerg [Jutland Archaeological Society], 71–97.
 
69.
Kadrow S., Machnik J. 1997: Kultura mierzanowicka. Chronologia, taksonomia i rozwój przestrzenny, Prace Komisji Archeologicznej 29, Kraków [PAN].
 
70.
Kapica Z., Wierciński A. 1966: Analiza antropologiczna ludzkich szczątków kostnych z Jaskini Maszyckiej, pow. Olkusz, z okresu magdaleńskiego epoki paleolitu młodszego, APolski XI/2, 313–354.
 
71.
Kobusiewicz M., Kabaciński J. 1991: Late Mesolithic dwelling object in Pomorsko (Western Poland), PArch. 38, 5–15.
 
72.
Kokowski A., Zakościelna A. 1988: Grób kultury wołyńsko-lubelskiej ceramiki malowanej z Gródka nad Bugiem, stan. 1C, gm. Hrubieszów, woj. Zamość, SprArch. XXXIX (1987), 59–67.
 
73.
Kolb F. 2010: Tatort »Troja«. Geschichte-Mythen-Politik, Pader­born-München-Wien-Zürich [Ferdinand Schöningh].
 
74.
Konopka T., Woźniak K. 2013: Sądowo-lekarska analiza ob­rażeń na czaszkach z grobu 523, [In:] M.M. Przybyła, A. Szczepanek, P. Włodarczak 2013, 93–108.
 
75.
Kopernicki I. 1888: (rec.) G. Ossowski: Sprawozdanie z badań paleoetnologicznych w jaskiniach okolic Ojcowa dokonanych w r. 1866, z 2. tab. (Zbiór wiadom. do Antrop. krajowej. T. XI. 1887 r.), “Kwartalnik Historyczny” II, 44–45.
 
76.
Kostrzewski J. 1930: Neolityczny grób skrzynkowy ze Skoczki w pow. szubińskim, [In:] J. Kostrzewski (ed.), Księga pamiątkowa ku uczczeniu siedemdziesiątej rocznicy urodzin prof. dr. Włodzimierza Demetrykiewicza, Bibljoteka Prehistoryczna I, Poznań [Polskie Towarzystwo Pre­historyczne], 93–100.
 
77.
Kostrzewski J., Kowiańska-Piaszykowa M. 1963: Pologne, Ire période de l’Âge du Bronze, InvArch. XI.
 
78.
Kośko A. 2001: Zagadnienie wczesnobrązowej cezury w roz­woju „szlaku” Krym – Jutlandia, [In:] J. Czebreszuk, M. Kryvalcevič, P. Makarowicz (eds.), Od neolityzacji do początków epoki brązu. Przemiany kulturowe w międzyrzeczu Odry i Dniepru między VI i II tys. przed Chr., Archaeologia Bimaris. Dyskusje 2, Poznań [Wydawnictwo Poznańskie], 283–289.
 
79.
Kośko A. 2002: Fluted Maces in Cultural Systems of the Borderland of Eastern and Western Europe: 2350–800 BC. Taxonomy, genesis, function, [In:] A. Kośko (ed.), Fluted Maces in the System of Long-Distance Exchange Trails of the Bronze Age: 2350–800 BC, Baltic-Pontic Studies 11 [UAM], 31–81.
 
80.
Kowalewski M. 2014: Krzemienne siekiery dwuścienne z Niżu Polskiego odkryte w kontekście materiałów „trzciniec­kich” i „łużyckich”, Studia i materiały do badań nad neolitem i wczesną epoką brązu na Mazowszu i Podlasiu IV, Warszawa [IA UW], 157–168.
 
81.
Kowalewski M. 2019: Grociki krzemienne z wybranych stanowisk kultury niemeńskiej z obszaru Polski, [In:] M. Szmyt et alii 2019, 323–333.
 
82.
Kowalewska-Marszałek H. 2017: Osada obronna w Sandomierzu jako element neolitycznej sieci osadniczej Wyżyny Sandomierskiej, [In:] H. Kowalewska-Marszałek (ed.), Sandomierz-Wzgórze Zawichojskie. Neolityczna osada obronna. Część 1, Warszawa [IAE PAN].
 
83.
Kowalski K., Kozłowska-Skoczka D. 2012: (eds.) Zagi­nio­­ne – Ocalone. Szczecińska kolekcja starożytności po­mor­skich / Lost – Saved. The Pomeranian Antiquities Collection of Szczecin, Szczecin [Muzeum Narodowe w Szcze­cinie].
 
84.
Kowalski K., Matuszewska A. 2011: Źródła kultury ceramiki sznurowej ze stanowiska 23 w Czelinie w świetle problematyki wyposażenia grobów ze schyłku neolitu i początku epoki brązu nad dolną Odrą, Acta Universitatis Lodzensis. Folia Archaeologica 28 [Wyd. UŁ], 57–73.
 
85.
Kozłowski L. 1920: Wielkopolska w epoce kamiennej, PArch I/3–4, 84–97.
 
86.
Kozłowski L. 1921: Wielkopolska w epoce kamiennej. Część II, PArch. II–III/1–2, 1–52.
 
87.
Kozłowski S.K. 1963: Badania w Jaskini Maszyckiej w latach 1962–1963, [In:] I Ogólnopolskie Sympozjum Paleolityczne 11–13.10.1963, Kraków, 45–51.
 
88.
Kozłowski S.K. 1966: Uwagi o pozycji stratygraficznej i wieku szczątków ludzkich w Jaskini Maszyckiej, pow. Olkusz, APolski XI/2, 307—312.
 
89.
Kozłowski S.K. 1969: Górnopaleolityczne stanowisko w jaskini maszyckiej, pow. Olkusz, SprArch. XX, 25–33.
 
90.
Kozłowski S.K. et alii 1995: S.K. Kozłowski, E. Sachse-Koz­łowska, A. Marshack, T. Madeyska, H. Kierdorf, A. La­sota-Moskalewska, G. Jakubowski, M. Winiarska-Kabacinska, Z. Kapica, A. Wierciński, Maszycka Cave, a Magdalenian site in Southern Poland, JRGZM 40 (1993), 115–252.
 
91.
Kozłowski S.K. et alii 2012: S.K. Kozłowski, M. Połtowicz-Bobak, D. Bobak, Th. Terberger, New information from Maszycka Cave and the Late Glacial recolonisation of Central Europe, “Quaternary International” 272/273, 288–296.
 
92.
Krause R. 2019: Zur Professionalisierung des Krieges in der Bronzezeit, [In:] S. Hansen, R. Krause 2019, 13–43.
 
93.
Kristiansen K. 1998: Europe Before History, Cambridge [Cambridge University Press].
 
94.
Kristiansen K. 1999: The emergence of warrior aristocracies in later European prehistory and their long-term history, [In:] J. Carman, A. Harding (eds.), Ancient Warfare. Archaeological Perspectives, Stroud [Sutton Publishing], 175–202.
 
95.
Kristiansen K., Larsson T.B. 2005: The Rise of Bronze Age Society. Travels, Transmissions and Transformations, Cambridge [Cambridge University Press].
 
96.
Kruk J. 1980: Gospodarka w Polsce południowo-wschodniej w V–III tysiącleciu p.n.e., Wrocław [Ossolineum].
 
97.
Kruk J., Milisauskas S. 1985: Bronocice, osiedle obronne ludności kultury lubelsko-wołyńskiej (2800–2700 lat p.n.e.), Wrocław [Ossolineum].
 
98.
Kruk J., Milisauskas S., Włodarczak P. 2018: Radiocarbon Dates and Bayesian Analisis of the Neo­lithic Settlement at Bronocice, Fourth Millennium BC. Abbreviated version in Polish, Kraków [IAE PAN].
 
99.
Kufel-Diakowska B., Wilk S. 2018: Microliths from Graves of the Lublin-Volhynian at Site 2 in Książnice, Święto­krzyskie Voivodeship, SprArch. 70, 243–268.
 
100.
Kuś M., Ossowski A. 2013: Analiza mtDNA ludzkich szczątków kostnych, [In:] M.M. Przybyła, A. Szczepanek, P. Wło­darczak 2013, 109–114.
 
101.
Kuźniar R. 2006: Polityka i siła. Studia strategiczne – zarys problematyki, Warszawa2 [Wydawnictwo Naukowe Scho­lar].
 
102.
Larsson L. 1984: The Skateholm project. A Late Mesolithic settlement and cemetery complex at a south Swedish bay, “Meddelanden från Lunds universitets historiska museum” (1983–1984), 5–38.
 
103.
Libera J. 2001: Krzemienne formy bifacjalne na terenach Polski i zachodniej Ukrainy (od środkowego neolitu do wczesnej epoki żelaza), Lublin [Wyd. umcs].
 
104.
Libera J., Sobieraj J. 2016: Topory kamienne jako identyfikatory kultury ceramiki sznurowej w środkowej i północnej części Lubelszczyzny, [In:] P. Jarosz, J. Libera, P. Włodarczak (eds.), Schyłek neolitu na Wyżynie Lubelskiej, Lublin-Kraków [IAE PAN], 411–454.
 
105.
Libera J., Zakościelna A. 2006: Inwentarze krzemienne z grobów grupy południowo-wschodniej kultury pucharów lejkowatych, [In:] J. Libera, K. Tunia (eds.), Idea megalityczna w obrządku pogrzebowym kultury pucharów lejkowatych, Kraków-Lublin [IAE PAN / IA UMCS], 135–170.
 
106.
Lomborg E. 1973: Die Flintdolche Dänmarks. Studien über Chronologie und Kulturbeziehungen des südskandinavischen Spätneolithikums, København [Det Kongelige Nordiske Oldskriftselskab].
 
107.
Luce J.V. 1987: Homer i epoka heroiczna (tłum. E. Skrzypczak), Warszawa [Wydawnictwa Artystyczne i Filmowe].
 
108.
Łapo J.M. 2000: Żyj wiecznie, ale nie wychodź? O odkryciu mezolitycznego grobu w Kamieńskich na Mazurach, [In:] J. Wrzesiński (ed.), Czarownice, Funeralia Lednickie 2, Wrocław-Sobótka [Muzeum Ślężańskie w Sobótce], 69–77.
 
109.
Łęczycki S. 2004: Kietrz, Bytyń, Szczecin-Śmierdnica. Einige Anmerkungen zur Kulturzugehörigkeit des Hortfundes von Bytyń / Kietrz, Bytyń, Szczecin-Śmierdnica. Roz­wa­żania na temat przynależności kulturowej skarbu z Bytynia, SprArch. 56, 33–77.
 
110.
Makarowicz P. 1998: Rola społeczności kultury iwieńskiej w ge­nezie trzcinieckiego kręgu kulturowego (2000–1600 BC), Poznań [Instytut Historii UAM].
 
111.
Makarowicz P. 2010: Trzciniecki krąg kulturowy – wspólnota pogranicza wschodu i zachodu Europy, Poznań [Wydawnictwo Poznańskie].
 
112.
Makarowicz P. 2011a: Dalekosiężne i lokalne szlaki międzymorza bałtycko-pontyjskiego w początkach epoki brązu, [In:] M. Ignaczak, A. Kośko, M. Szmyt (eds.), Między Bałtykiem a Morzem Czarnym. Szlaki międzymorza IV–I tys. przed Chr., Archaeologia Bimaris. Dyskusje 4, Poznań [Wydawnictwo Poznańskie], 285–310.
 
113.
Makarowicz P. 2011b: Między wschodem i zachodem Europy. Społeczności trzcinieckiego kręgu kulturowego jako wspólnota pogranicza, [In:] U. Stankiewicz, A. Wawrusiewicz (eds.), Na rubieży kultur. Badania nad okresem neolitu i wczesną epoką brązu, Białystok [Muzeum Podlaskie w Białymstoku], 245–265,.
 
114.
Makarowicz P. 2011c: Geneza kurhanów w trzcinieckim kręgu kulturowym, [In:] H. Kowalewska-Marszałek, P. Wło­darczak (eds.), Kurhany i obrządek pogrzebowy w IV–III tysiącleciu p.n.e., Kraków-Warszawa [IAE PAN / IA UW], 139–160.
 
115.
Makarowicz P. 2016: Szczepidło. Osada metalurgów kultury mogiłowej nad Wartą, Archaeologia Bimaris. Monografie 9, Poznań [IA UAM].
 
116.
Makarowicz P. 2017: The birth of a new world. Barrows, warriors, and metallurgists (1600–1200/1100 BC), [In:] U. Bugaj (ed.), The Past Societies. Polish lands from the first evidence of human presence to the Early Middle Ages 3: 2000–500 BC, Warszawa [IAE PAN], 128–186.
 
117.
Mała Encyklopedia... 1967: Mała Encyklopedia Wojskowa, tom 1: A–J, Warszawa [Wydawnictwo Ministerstwa Ob­rony Narodowej].
 
118.
Małecka-Kukawka J., Kukawka S. 1984: Krzemienne groty strzał kultury pucharów lejkowatych na Pomorzu, “Acta Universitatis Nicolai Copernici. Archeologia” 10, 3–34.
 
119.
Manasterski D. 2009: Pojezierze Mazurskie u schyłku neolitu i na początku epoki brązu w świetle zespołów typu Ząbie-Szestno, Warszawa [IA UW].
 
120.
Manasterski D. 2016: Puchary dzwonowate i ich wpływ na przemiany kulturowe przełomu neolitu i epoki brązu w północno-wschodniej Polsce i na Mazowszu w świetle ceramiki naczyniowej, Światowit Suppl. Series P: Prehistory and Middle Ages XIX, Warszawa [IA UW].
 
121.
Marciniak F. 2016: Obrządek pogrzebowy w mezolicie na ziemiach polskich, “UR Journal of Humanities and Social Sciences” 1(1)/2016, 24–37.
 
122.
Marciniak M. 2001: The burial ritual from the boreal period cemetery in Mszano, Brodnica district, FAP 39, 95–123.
 
123.
Masojć M. 2011: Boreal settlement with human remains on mega-Mesolithic site from the Polish Plain – Krępnica near Bolesławiec, SW Poland (field seasons 2004–2008), PZ 86/2, 141–150.
 
124.
Matuschik I. 1998: Kupferfunde und Metallurgie-Belege, zugleich ein Beitrag zur Geschichte der kupferzeitlichen Dolche Mittel-, Ost- und Südosteuropas, [In:] M. Mainberger (ed.), Das Moordorf von Reute. Archäologische Untersuchungen in der jungneolithischen Siedlung Reute-Schorrenried, Staufen i Br. [Teraqua CAP], 207–261.
 
125.
Matuszewska A. 2016: Wojna i pokój. Strategie obronne i uz­brojenie w młodszej epoce kamienia i wczesnej epoce brązu na terenie Niżu Polski na przykładzie wybranych stanowisk i typów potencjalnej broni, [In:] A. Aksamitowski et alii (eds.) Wojna, wojsko, bezpieczeństwo poprzez stulecia i epoki: studia i materiały, Szczecin [Wydawnictwo Naukowe Wydziału Humanistycznego Uniwersytetu Szczecińskiego Minerwa], 17–35.
 
126.
Mazurowski R.F. 1977: Cmentarzysko ludności kultury amfor kulistych w Zaborzu, woj. ciechanowskie, WA XLII/2, 155–173.
 
127.
Mączyński P., Zakościelna A. 2017: Flint inventories of Lublin-Volhynian culture burials from sites 1A and 2A in Strzyżów, Hrubieszów district, in light of the archaeological and traseological analysis, SprArch. 69, 327–352.
 
128.
Meller H. 2015: Krieg im europäischen Neolithikum, [In:] H. Meller, M. Schefzik 2015, 109–116.
 
129.
Meller H. 2019: Princes, Armies, Sanctuaries the Emergence of Complex Authority in the Central German Únĕtice Culture, “Acta Archaeologica” 90, 39–79.
 
130.
Meller H., Schefzik M. 2015: (eds.) Krieg. Eine Archäologische Spurensuche. Begleitband zur Sonderausstellung im Landesmuseum für Vorgeschichte Halle (Saale) 6. November 2015 bis 22. Mai 2016, Halle (Saale) [Theiss].
 
131.
Meyer Ch. et alii 2009: Ch. Meyer, G. Brandt, W. Haak, R.A. Ganslmeier, H. Meller, K.W. Alt, The Eulau eulogy: Bio­archaeological interpretation of lethal violence in Corded Ware multiple burials from Saxony-Anhalt, Germany, “Journal of Anthropological Archaeology” 28/4, 412–423.
 
132.
Minchev A. 2004: А. Минчев, Антични железни уреди за си­­г­ниране от България: класификация и интер­претация, “Bulletin de Musee National de Varna” 36–37 (51–52) (2000–2001), 64–104.
 
133.
Mödlinger M. 2015: Bronzezeitliche Bewaffnung und Kampfesweise in Mitteleuropa, [In:] H. Meller, M. Schefzik 2015, 269–272.
 
134.
Nakoinz O., Kneisel J., Gorbahn H. 2019: Competition and Conciliation: Modelling and Indicating Prehistoric Conflicts, [In:] S. Hansen, R. Krause 2019, 1–12.
 
135.
Nebelsick L.D., Łyszkowicz G. 2018: Copper artefact deposits in waters and wetlands during the later 5th and 4th millennium BC in the territory of Poland, [In:] L.D. Nebelsick, J. Wawrzeniuk, K. Zeman-Wiśniewska (eds.), Sacred space: contributions to the archaeology of belief, Archaeologica Hereditas 13, Warszawa [Instytut Archeologii Uniwersytetu Kardynała Stefana Wyszyńskiego], 33–64.
 
136.
Nosek S. 1955: Kultura amfor kulistych na Lubelszczyźnie, Annales Universitatis Mariae Curie-Skłodowska. Sectio F, Nauki Filozoficzne i Humanistyczne V/3 (1950), Lublin [UMCS], 55–158.
 
137.
Nowak M. 2009: Drugi etap neolityzacji ziem polskich, Kraków [Księgarnia Akademicka].
 
138.
Nowak M. 2014: Późny etap rozwoju cyklu lendziel­sko-pol­gar­skiego w zachodniej Małopolsce, [In:] K. Czarniak, J. Kolenda, M. Markiewicz (eds.), Szkice neolityczne. Księga poświęcona pamięci Profesor Anny Kulczyckiej­-Lecie­je­wiczowej, Wrocław [IAE PAN], 239–284.
 
139.
Orschiedt J. 2015a: Spuren von Gewalt an menschlichen Skelettresten des Paläolithikums, [In:] H. Meller, M. Schef­zik 2015, 83–88.
 
140.
Orschiedt J. 2015b: Die Große Ofnet-Höhle: Ein steinzeitliches Massaker?, [In:] H. Meller, M. Schefzik 2015, 99–102.
 
141.
Orschiedt J. et alii 2017: J. Orschiedt, T. Schüler, M. Połtowicz-Bobak, D. Bobak, S.K. Kozłowski, Th. Terberger, Human Remains from Maszycka Cave (woj. małopolskie/PL): the Treatment of Bodies in the Magdalenian, “Archäologisches Korrespondenzblatt” 47/4, 423–439.
 
142.
Ossowski G. 1884: Sprawozdanie z badań paleo-etnologicznych w jaskiniach okolic Krakowa w r. 1883, “Zbiór Wiadomości do Antropologii Krajowéj” VIII, 61–86.
 
143.
Ossowski G. 1885a: Jaskinie okolic Ojcowa: I. Jaskinia Maszyc­ka, “Pamiętnik Akademii umiejętności w Krakowie”, Wydział Matematyczno-Przyrodniczy XI, 1–50.
 
144.
Ossowski G. 1885b: Jaskinie okolic Ojcowa pod względem paleoetnologicznym, I. Wiadomości wstępne – Jaskinia Ma­szycka w Maszycach, Kraków [UJ].
 
145.
Ossowski G. 1887: Sprawozdanie z badań paleoetnologicznych w jaskiniach okolic Ojcowa, dokonanych w r. 1886, “Zbiór Wiadomości do Antropologii Krajowej” XI, 13–31.
 
146.
Pasterkiewicz W. 2017: Wyniki badań archeologicznych na cmentarzysku z późnego neolitu w Sadowiu koło Opatowa, MSROA XXXVIII, 281–290.
 
147.
Péquart M. et alii 1937: M. Péquart, S.J. Péquart, M. Boule, H. Vallois, Téviec, station-nécropole du Mésolithique du Morbihan, Archives de l’Institut de Paléontologie Humaine 18, Paris [Masson et cie.].
 
148.
Pelisiak A. 2019: Mobilność i konflikty w neolicie i wczesnej epoce brązu – wieloznaczność źródeł archeologicznych. Wybrane przykłady, [In:] M. Szmyt et alii 2019, 405–414.
 
149.
Peter-Röcher H. 2007: Gewalt und Krieg im prähistorischen Europa. Beiträge zur Konfliktforschung auf der Grundlage archäologischer, anthropologischer und ethnologischer Quellen, Universitätsforschungen zur Prähistorischen Archäologie 143, Bonn [Dr. Rudolf Habelt].
 
150.
Plenkiewicz R. 1884: Grota Maszycka pod Ojcowem, “Tygodnik Ilustrowany” III/55 (1268), 45–46.
 
151.
Połtowicz-Bobak M. 2013: Wschodnia prowincja magdalenienu, Rzeszów [Wydawnictwo Uniwersytetu Rzeszowskiego].
 
152.
Price T.D. et alii 2019: T.D. Price, R. Frei, U. Brinker, G. Lidke, Th. Terberger, K.M. Frei, D. Jantzen, Multi-isotope proveniencing of human remains from a Bronze Age battlefield in the Tollense Valley in northeast Germany, “Archaeological and Anthropological Sciences” 11, 33–49.
 
153.
Prinke A., Skoczylas J. 1980: Neolityczne surowce kamienne w Polsce środkowo-zachodniej, Warszawa-Poznań [PWN].
 
154.
Przybyła M.M. et alii 2015: M.M. Przybyła, M.S. Przybyła, M. Skoneczna, P. Szczepanik, Fortyfikacje osiedla z epoki brązu i epoki żelaza w Maszkowicach (Karpaty Zachodnie) w świetle badań geofizycznych i nowych badań wykopaliskowych, [In:] J. Garncarski (ed.), Pradziejowe osady obronne w Karpatach, Krosno [Muzeum Podkarpackie w Krośnie], 171–198.
 
155.
Przybyła M.S., Podsiadło M., Stefański D. 2019: Prahistoryczne osady obronne nad Szreniawą, “Archeologia Ży­wa” 3(73), 48–55.
 
156.
Przybyła M.S., Skoneczna M. 2011: The fortified settlement from the Early and Middle Bronze Age at Maszkowice, Nowy Sącz district (Western Carpathians). Preliminary results of studies conducted in the years 2009–2012, RArch. NS 3, 5–66.
 
157.
Przybyła M.M., Szczepanek A., Włodarczak P. 2013: (eds.) Koszyce, stanowisko 3. Przemoc i rytuał u schyłku neo­litu, Ocalone dziedzictwo archeologiczne 4, Kraków-Pękowice [Profil-Archeo].
 
158.
Rogozińska R. 1963: Sprawozdanie z badań stanowisk kultury trzcinieckiej w Guciowie i Bondyrzu, pow. Zamość, w 1961 roku, SprArch. XV, 84–93.
 
159.
Silska P. 2015: Wczesnobrązowa osada obronna w Bruszczewie. Badania 1964–1968, [In:] J. Czebreszuk et alii (eds.), Bruszczewo IV. Natural resources and economic activities of the Bronze Age People, Studien zur Archäologie in Ostmitteleuropa / Studia nad Pradziejami Europy Środkowej 14, Poznań-Bonn [Wyd. UAM / Dr. Rudolf Habelt], 31–42.
 
160.
Skrzyniecki R. 2014: Tożsamość wojownika w grupie krakowsko-sandomierskiej kultury ceramiki sznurowej, “Folia Praehistorica Posnaniensia” XIX, 151–174.
 
161.
Skrzyniecki R. 2015: Problem genezy zorganizowanej przemocy w świetle źródeł archeologicznych, “Folia Praehistorica Posnaniensia” XX, 449–471.
 
162.
Smith M.J., Bricley M.B, Leach S.L. 2007: Experimental evidence for lithic projectile injuries: improving identification of an under-recognised phenomenon, “Journal of Anthropological Archaeology” 34, 540–553.
 
163.
Smoczyńska Ł. 1953: Kultura ceramiki wstęgowej w Wielkopol­sce, FAP III (1952), 1–84.
 
164.
Socha K., Sójkowska-Socha J. 2014: Od birytualnego cmentarzyska kultury mogiłowej po osadę średniowieczną. Wstępne wyniki badań wykopaliskowych wielokulturowego stanowiska nr 20 w Górzycy, pow. słubicki, Archeologia Środkowego Nadodrza XI, Zielona Góra [Wydawnictwo Wyższej Szkoły Pedagogicznej], 7–52.
 
165.
Stocker S.R., Davis J.L. 2017: The Combat Agate from the Grave of the Griffin Warrior at Pylos, “Hesperia. The Journal of the American School of Classical Studies at Athens” 86, 583–605.
 
166.
Suchowska-Ducke P., Skrzyniecki R.P. 2019: Opowieść o chwale i mieczu. Kilka uwag o wojnie i wojownikach w epoce brązu, [In:] M. Szmyt et alii 2019, 813–827.
 
167.
Szczepanek A. 2013: Analiza antropologiczna szkieletów, [In:] M.M. Przybyła, A. Szczepanek, P. Włodarczak 2013, 65–91.
 
168.
Szczepanek A. 2018: Analiza antropologiczna szczątków ludzkich z kurhanów w Guciowie, pow. zamojski, [In:] J. Górski, A. Tyniec 2018, 283–289.
 
169.
Szmyt M., Czebreszuk J. 2010: Społeczności Niżu Polskiego w III tys. przed Chr.: propozycja interpretacji relacji kulturowo-społecznych, [In:] S. Czopek, S. Kadrow (ed.), S. Czopek, S. Kadrow (eds.), Mente et rutro. Studia archeologica Johanni Machnik viro doctissimo octogesimo vitae anno ab amicis, collegis et discipulis oblata, Rzeszów [Mitel], 153–165.
 
170.
Szmyt M. et alii 2019: M. Szmyt, P. Chachlikowski, J. Czebre­szuk, M. Ignaczak, P. Makarowicz (eds.), Vir Bimaris. Od kujawskiego matecznika do stepów nadczarnomorskich. Studia z dziejów międzymorza bałtycko-pontyjskiego ofiarowane Profesorowi Aleksandrowi Kośko, Archaeologia Bimaris. Dyskusje 5, Poznań [IA UAM].
 
171.
Szeliga M. 2005: Prace eksperymentalne w studiach nad napły­wem i wykorzystaniem obsydianu przez społeczności wczesnorolnicze na ziemiach polskich, [In:] M. Kotorová-Jencowa (ed.), Experimentálna archeológia a popularizácia archeologického bádania v múzejnej a školskej praxi: referáty z konferencie, Hanušovce nad Topľou [Vlastivedné múzeum v Hanušovciach nad Topľou], 21–40.
 
172.
Szeliga M. 2009: Znaczenie obsydianu karpackiego w gospodarce surowcowej najstarszych społeczności rolniczych na ziemiach polskich, [In:] J. Gancarski (ed.), Surowce naturalne w Karpatach oraz ich wykorzystanie w pradziejach i wczesnym średniowieczu. Materiały z konferencji, Krosno 25–26 listopada 2008 r., Krosno [Muzeum Podkarpackie w Krośnie], 287–324.
 
173.
Terberger Th. et alii 2014: Th. Terberger, A. Dombrowsky, J. Dräger, D. Jantzen, J. Krüger, G. Lidke, Professionelle Krieger in der Bronzezeit vor 3300 Jahren? Zu den Überresten eines Gewaltkonliktes im Tollensetal, Mecklenburg-Vorpommern, [In:] T. Link, H. Peter-Röcher (eds.), Gewalt und Gesellschaft. Dimensionen der Gewalt in ur- und frühgeschichtlicher Zeit. Internationale Tagung an der Julius-Maximilians-Universität Würzburg, 14.–16. März 2013, Universitätsforschungen zur Prähistorischen Archäologie 259, Bonn [Habeit], 93–109.
 
174.
Terberger Th., Lidke G. 2015: Gewalt bei steinzeitlichen Wildbeutern?, [In:] H. Meller, M. Schefzik 2015, 95–98.
 
175.
Uenze O. 1938: Die Frühbronzezeitlichen triangulären Vollgriff­dolche, Vorgeschichtliche Forschungen 11, Berlin [De Gruyter].
 
176.
Uzarowicz-Chmielewska A. 1985: Fosa obronna na osadzie kultury pucharów lejkowatych w Stryczowicach, woj. Kieleckie, w świetle czteroletnich badań, WA XLVII/2 (1982), 245–266.
 
177.
Uzarowicz-Chmielewska A., Sałacińska B. 2013: Osady neolityczne w Stryczowicach, woj. świętokrzyskie, MSiW X, Warszawa [PMA].
 
178.
Vajsov I. 1993: Die frühesten Metalldolche Südost- und Mitteleuropas, PZ 68/1, 103–145.
 
179.
Vandkilde H. 2011: Bronze Age Warfare in Temperate Europe, [In:] S. Hansen, J. Müller (eds.), Sozialarchäologische Perspektiven: Gesellschaftlicher Wandel 5000–1500 v.Chr. zwischen Atlantik und Kaukasus. Internationale Tagung 15.–18. Oktober 2007 in Kiel, Archäologie in Eurasien 24, Mainz [Philipp von Zabern], 365–380.
 
180.
Vandkilde H. 2015: Conflict and War, Archaeology of: Weapons and Artifacts, [In:] J.D. Wright (ed.), International Encyclopedia of the Social & Behavioral Sciences (Second Edition), Orlando [Elsevier], 607–613.
 
181.
Vandkilde H. 2018: Violent Beauty in the Bronze Age, [In:] S. Hansen, R. Krause (eds.), Bronzezeitliche Burgen.
 
182.
zwischen Taunus und Karpaten. Beiträge der Ersten Internationalen LOEWE-Konferenz vom 7. bis 9. Dezember 2016 in Frankfurt/M., Bonn [Dr. Rudolf Habelt], 83–101.
 
183.
Werner J. 1974: Polska broń. Łuk i kusza, Wrocław [Ossolineum].
 
184.
Wierer U. et alii 2018: U. Wierer, S. Arrighi, S. Bertola, G. Kauf­­mann, B. Baumgarten, A. Pedrotti, P. Pernter, J. Pelegrin, The Iceman’s lithic toolkit: Raw material, technology, typology and use, PLoS ONE 13(6): e0198292 (https://doi.org/10.1371/journa...; accessed on 28.10.2024).
 
185.
Więckowska H. 1975: Społeczności łowiecko-rybackie wczesne­go holocenu, [In:] Prahistoria ziem polskich I, 339–438.
 
186.
Wilczyński J. 2014: Neolityczne materiały kamienne z wielokulturowego stanowiska 10, 11w Targowisku, pow. wielicki, [In:] A. Zastawny (ed.), Targowisko stan. 10, 11. Osadnictwo z epoki kamienia, Via Archaeologica. Źródła z badań wykopaliskowych na trasie autostrady A4 w Małopolsce, Kraków [Krakowski Zespół do Badań Autostrad], 459–534.
 
187.
Wilk S. 2014: Early Bronze burial materials from site 2 in Książnice, świętokrzyskie province / Wczesnobrązowe materiały grobowe ze stan. 2 w Książnicach, woj. świętokrzyskie, SprArch. 66, 241–278.
 
188.
Włodarczak P. 2006: Kultura ceramiki sznurowej na Wyżynie Małopolskiej, Kraków [IAE PAN].
 
189.
Woźny J. 1996: Symbolika wody w pradziejach Polski, Bydgoszcz [Wydawnictwo Uczelniane Wyższej Szkoły Pedagogicznej].
 
190.
Woźny J. 1997: Symbolika depozytów wodnych z epoki brązu na Niżu Polskim, [In:] W. Blajer (ed.), Beiträge zur Deutung der bronzezeitlichen Hort-und Grabfunde in Mitteleuropa, Kraków [Oficyna Cracovia], 33–41.
 
191.
Woźny J. 2007: Woda, drzewa i kamienie jako składniki sakralnego krajobrazu we wczesnych epokach metali, [In:] Z. Zyglewski (ed.), Polska w kręgu polityki, kultury i go­spodarki europejskiej, Bydgoszcz [Wydawnictwo Uniwersytetu Kazimierza Wielkiego w Bydgoszczy], 34–44.
 
192.
Zakościelna A. 2006: Flint inventory of grave 5 of the Lublin-Volhynia culture on site 2 in Książnice, Busko Zdrój district / Inwentarz krzemienny grobu nr 5 kultury lubelsko-wołyńskiej ze stanowiska 2 w Książnicach, pow. Busko Zdrój, SprArch. 58, 271–291.
 
193.
Zakościelna A. 2008: Wiórowce-sztylety jako atrybuty pozycji społecznej mężczyzn kultury lubelsko-wołyńskiej, [In:] J. Bednarczyk et alii (eds.), Na pograniczu światów. Studia z pradziejów międzymorza bałtycko-pontyjskiego ofiarowane Profesorowi Aleksandrowi Kośko w 60. rocznicę urodzin, Poznań [Wydawnictwo Poznańskie], 577–591.
 
194.
Zakościelna A. 2010: Studium obrządku pogrzebowego kultury lubelsko-wołyńskiej, Lublin [Wyd. UMCS].
 
195.
Zakościelna A., Libera J. 2007: Geometric microliths in grave inventories of Neolithic cultures in Małopolska (south-eastern Poland), [In:] M. Masojć et alii (eds.), Contributions to the Central European Stone Age. Papers dedicated to the late Professor Zbigniew Bagniewski, Wro­c­ław [IA UWr], 257–270.
 
196.
Zalewski M., Wójcik A. 2016: VI wieków Mińska Mazowieckiego. Tom I: Archeologia – najdawniejsze dzieje, Mińsk Mazowiecki [Muzeum Ziemi Mińskiej w Mińsku Mazowieckim].
 
ISSN:0043-5082
Journals System - logo
Scroll to top